Yazılar · 20 Kasım 2026
Endüstriyel Gaz Hatlarında Sızdırmazlık Testi Nasıl Yapılır?
Gaz hatlarında kaçak, sıvı hatlarındaki gibi damlayıp kendini göstermez. Basınçlı havada kaçak enerji kaybıdır; azot gibi gazlarda kapalı alanda güvenlik riski, yanıcı gazlarda ise ciddi tehlikedir. Bu yüzden her gaz hattı devreye alınmadan önce sızdırmazlık açısından test edilmelidir. Bu yazıda sahada izlediğimiz genel yöntemi anlatıyoruz.
Önemli: Doğalgaz ve yanıcı gaz hatlarının testleri, ilgili dağıtım şirketinin ve mevzuatın belirlediği şartlarla, yetkili kişilerce yapılır. Aşağıdaki adımlar genel bir çerçevedir.
1. Hazırlık
- Hat montajı tamamlanır, yalıtım ve boya yapılmadan önce test edilir; aksi hâlde kaçak noktası görünmez.
- Test edilecek bölüm vanalarla ayrılır; test basıncına dayanmayan ekipmanlar (regülatör, cihaz, gösterge) sökülür veya izole edilir.
- Kalibre bir manometre ve gerekiyorsa kayıt cihazı bağlanır.
- Test basıncı, hattın tasarım basıncına ve projeye göre belirlenir.
2. Test akışkanı
- Gaz hatlarında genellikle kuru hava veya azot kullanılır.
- Su ile yapılan hidrostatik test, sonradan hattın kurutulması gerektiği için gaz hatlarında her zaman uygun değildir.
- Gazla yapılan testlerde basınçlı gazın büyük enerji depoladığı unutulmamalı; basınç kademeli artırılmalı ve test alanı güvenli tutulmalıdır.
3. Basınç tutma testi
- Hat test basıncına kademeli olarak getirilir.
- Sıcaklığın dengelenmesi için bir süre beklenir (gaz basıncı sıcaklıkla değişir).
- Belirlenen süre boyunca basınç izlenir.
- Basınç düşüşü olmaması ya da kabul sınırı içinde kalması beklenir.
4. Kaçak arama
Basınç düşüyorsa kaçak noktası aranır:
- Köpük testi: bağlantılara köpüklü solüsyon sürülür, kabarcık oluşan nokta kaçaktır.
- Ses ile dinleme: büyük kaçaklar duyulabilir; ultrasonik dinleme cihazları küçük kaçakları bulmakta etkilidir.
- Bölümleme: uzun hatlarda vanalarla bölüm bölüm test yapılarak kaçak bölgesi daraltılır.
Kaçak giderildikten sonra test baştan tekrarlanır.
5. Kayıt ve teslim
Test basıncı, süre, sıcaklık, sonuç ve tarih kayıt altına alınır, imzalanır ve teslim dokümanlarına eklenir. İşletme döneminde basınçlı hava hatlarında periyodik kaçak taraması yapılması da önerilir (bkz. Basınçlı Hava Hattında Kaçak).
Test sırasında güvenlik
Basınçlı gazla yapılan testler, sıvıyla yapılanlardan daha fazla dikkat ister; çünkü sıkıştırılmış gaz, bir bağlantı ya da boru ayrıldığında büyük enerjiyle boşalır.
- Test alanı işaretlenir, ilgisiz kişiler uzak tutulur.
- Basınç kademeli artırılır; her kademede bağlantılar gözle kontrol edilir.
- Test sırasında basınç altındaki bağlantılara müdahale edilmez; önce basınç alınır.
- Test bitince basınç kontrollü olarak ve güvenli bir yöne tahliye edilir.
- Kapalı alanda azotla test yapılıyorsa ortam havalandırılır.
Sık yapılan hatalar
- Sıcaklık değişimini hesaba katmamak: güneş altındaki bir hat, öğleden akşama doğru soğurken basıncı düşer. Bu düşüş kaçak sanılabilir; ya da ısınan hat bir kaçağı gizleyebilir. Ölçümler mümkünse benzer sıcaklıklarda karşılaştırılmalıdır.
- Kalibre olmayan manometre: küçük basınç düşüşlerini göstermeyen ya da yanlış gösteren bir manometre, testi anlamsız kılar.
- Ekipmanı sökmeden test etmek: test basıncına dayanmayan regülatör ve cihazlar hasar görebilir.
- Kayıt tutmamak: test yapılmış olsa bile kayıt yoksa, işletme ve denetim açısından yapılmamış sayılır.
Çalışan tesislerde periyodik kontrol
Devreye alma testi bir kez yapılır; ama hatlar yıllar içinde titreşim, sıcaklık değişimi ve bakım müdahaleleriyle gevşer. Basınçlı hava ve endüstriyel gaz hatlarında yılda en az bir kez kaçak taraması yapmak, hem enerji hem güvenlik açısından ucuz bir önlemdir.
Test için gerekli ekipman
Düzgün bir sızdırmazlık testi için sahada şu ekipmanlar hazır olmalıdır: kalibrasyonu geçerli manometre ya da basınç kaydedici, basıncı kontrollü artırmak için regülatörlü kaynak, test edilen bölümü ayıracak tapa ve kör flanşlar, köpüklü kaçak arama solüsyonu ve gerekiyorsa ultrasonik dinleme cihazı. Testin ne zaman başladığı ve bittiği, ortam sıcaklığı ve okunan değerler aynı anda forma yazılmalıdır.
Sık sorulan sorular
Test basıncı nasıl belirlenir?
Hattın tasarım basıncına, kullanılan malzemeye ve projeye göre belirlenir; yanıcı gaz hatlarında ilgili mevzuat esas alınır.
Test ne kadar sürmeli?
Hattın hacmi ve tipine göre değişir. Sıcaklığın dengelenmesi için bekleme yapılır, ardından belirlenen süre boyunca basınç izlenir.
Eski hatlarda da test yapılabilir mi?
Evet. Çalışan tesislerde bölüm bölüm test yapılarak kaçaklar bulunabilir; basınçlı hava hatlarında periyodik kaçak taraması önerilir.
Ücretsiz keşif için bize ulaşın
Sızdırmazlık testi, gaz hattının güvenli ve ekonomik çalışmasının belgesidir. Endüstriyel gaz ve basınçlı hava hatlarını test ederek ve kayıt altına alarak teslim ediyoruz; azot tesisatı yazımızda güvenlik konusunu ayrıca anlattık.