Yazılar · 20 Kasım 2026
PE100 Borularda Kalite Testleri: Fabrikada ve Sahada Neler Kontrol Edilir?
Altyapıya gömülen bir boruyu yıllarca bir daha görmezsiniz. Bu yüzden borunun kalitesini toprağa girmeden önce, belgelerle ve testlerle anlamak gerekir. Bu yazıda PE100 borular için fabrikada yapılan başlıca testleri ve bizim sahada yaptığımız kontrolleri anlatıyoruz.
Neden test bu kadar önemli?
Polietilen borunun dışarıdan bakınca iyisi ile kötüsü birbirine çok benzer. Fark; hammaddenin saflığında, katkıların doğru oranında ve üretim sırasında malzemenin bozulup bozulmadığında yatar. Bunların hiçbiri gözle anlaşılmaz. İçme suyu için kullanılan PE borular TS EN 12201 standardı kapsamında üretilir ve standart, hangi testlerin hangi koşullarda yapılacağını tanımlar.
Fabrikada yapılan başlıca testler
Karbon siyahı oranı ve dağılımı
Siyah PE borulara karbon siyahı, güneş ışığına (UV) karşı koruma için eklenir. Oranın belirli bir aralıkta olması ve malzeme içinde homojen dağılması gerekir. Az olursa boru UV'den zarar görür; kötü dağılmışsa zayıf noktalar oluşur.
Yoğunluk
Malzemenin gerçekten "yüksek yoğunluklu" polietilen olup olmadığını gösterir. Yoğunluk, borunun sertliğini ve dayanımını doğrudan etkiler.
Erime akış hızı (MFR / MFI)
Hammadde belirli sıcaklık ve yük altında eritilip bir kalıptan ne kadar aktığı ölçülür. Bu değer hem hammaddenin doğru sınıfta olduğunu hem de üretim sırasında malzemenin aşırı ısınıp bozulmadığını gösterir. Aynı zamanda kaynak edilebilirlik açısından önemlidir: çok farklı akış değerine sahip iki malzemeyi kaynatmak sorun çıkarabilir.
Oksidasyon indüksiyon süresi (OIT)
Malzemenin içindeki koruyucu katkıların (stabilizörlerin) yeterli olup olmadığını ölçer. OIT düşük çıkan bir boru, zamanla oksitlenmeye ve yaşlanmaya daha açıktır.
İç basınca dayanım (hidrostatik) testi
Boru numuneleri belirli sıcaklık ve basınç altında, belirlenen süre boyunca bekletilir. Amaç, borunun onlarca yıllık kullanımını hızlandırılmış şekilde taklit etmektir. Numunede patlama, sızıntı ya da yırtılma olmamalıdır.
Boyut ve et kalınlığı kontrolü
Dış çap, ovallik ve et kalınlığı ölçülür. Et kalınlığındaki küçük bir eksiklik bile borunun basınç sınıfını düşürür. SDR ve PN ilişkisini PE100 Boru Nedir? yazımızda anlattık.
Çekme ve uzama testleri
Malzemenin kopmadan önce ne kadar uzayabildiği ölçülür. Bu, borunun esnekliğinin ve zemin hareketlerine karşı toleransının göstergesidir.
Alıcı olarak hangi belgeleri isteyebilirsiniz?
- Boruların üretildiği standart ve ürün belgesi
- Parti numarasıyla eşleşen test raporları
- Boru üzerindeki baskı bilgileri: üretici, malzeme sınıfı (PE100), çap, SDR/PN, standart ve üretim tarihi/parti. Bu baskı, sahadaki borunun belgedekiyle aynı olduğunu doğrulamanın en kolay yoludur.
Sahada bizim yaptığımız kontroller
Fabrika testleri borunun kendisini doğrular; hattın sağlam olduğunu ise sahadaki işçilik belirler. Biz şu kontrolleri yapıyoruz:
- Teslim kontrolü: borular gelince baskı bilgileri, çap ve görünür hasar (çizik, ezik, oval) kontrol edilir.
- Kaynak kontrolü: alın kaynağında dış boncuk (çapak) şekli ve simetrisi, elektrofüzyonda gösterge pimleri ve kaynak kaydı kontrol edilir (bkz. Polietilen Boru Birleştirme Yöntemleri).
- Hendek ve yatak kontrolü: boru, taşsız bir kum yatağa oturtulmadan dolgu yapılmaz.
- Hat basınç testi: dolgu tamamlanmadan önce hat su ile doldurulur, havası alınır ve proje basıncının üzerinde belirlenen test basıncında bekletilir. Basınç düşüşü izlenir, sonuçlar teslim dokümanına işlenir.
Ücretsiz keşif için bize ulaşın
İyi bir PE100 hat, belgeli bir boru ile özenli bir sahadaki işçiliğin birleşimidir. Armay Mühendislik olarak İzmir ve Ege'de HDPE altyapı boru döşeme işlerinde kaynak kaydını ve basınç testini teslim dokümanlarıyla birlikte veriyoruz. Ek parçalar için Özdoğan PE kaplin ve ekleme parçalarına göz atabilirsiniz.