Yazılar · 20 Kasım 2026
PE100 Boru Nedir? PE80 ile Farkı, SDR ve PN Sınıfları
Bir teklifte "PE100 SDR11 PN16 Ø110" yazdığını gördüğünüzde aslında borunun neredeyse bütün kimliğini okuyorsunuz. Bu yazıda bu kısaltmaların ne anlattığını ve hat seçerken neden önemli olduklarını anlatıyoruz.
"PE100" ne demek?
PE, polietilenin kısaltmasıdır. Yanındaki sayı, malzemenin uzun süreli dayanım sınıfını gösterir. Bu sınıf, borunun 20 °C suyla 50 yıl boyunca taşıyabileceği en düşük gerilme değerine (MRS) göre belirlenir:
- PE80: MRS değeri 8 MPa
- PE100: MRS değeri 10 MPa
Kısacası PE100 hammadde daha güçlüdür. Pratikteki sonucu şudur: aynı çap ve aynı basınç için PE100 boru daha ince cidarlı üretilebilir. İnce cidar, aynı dış çapta daha geniş iç kesit, yani daha fazla debi ve daha hafif boru demektir.
SDR nedir?
SDR (Standard Dimension Ratio), borunun dış çapının et kalınlığına oranıdır. Örneğin Ø110 mm dış çaplı ve 10 mm et kalınlıklı bir boru SDR11'dir.
- SDR sayısı küçüldükçe et kalınlığı artar, boru daha yüksek basınca dayanır.
- SDR sayısı büyüdükçe boru incelir, hafifler, ama taşıyabileceği basınç düşer.
SDR'nin güzel tarafı çaptan bağımsız olmasıdır: Ø63 ile Ø315 SDR11 borunun basınç dayanımı aynı malzeme sınıfında aynıdır.
PN nedir?
PN, borunun 20 °C suda sürekli çalışabileceği basıncı bar cinsinden gösterir. PN değeri, malzeme sınıfı ile SDR'nin birleşiminden çıkar. Yaygın eşleşmeler kabaca şöyledir:
- PE100 SDR17: PN10
- PE100 SDR11: PN16
- PE100 SDR7,4: PN25
Aynı SDR'de PE80 boru, daha düşük bir PN sınıfına karşılık gelir. Kesin eşleşmeler üreticinin teknik kataloğundan ve ilgili standarttan kontrol edilmelidir.
Hangi hatta hangi sınıf?
- Bina içi ve site içi içme suyu dağıtımı: çoğunlukla PN10–PN16 yeterlidir; şebeke basıncı ve hidrofor çıkış basıncı mutlaka ölçülmelidir.
- Pompa çıkışı ve yangın suyu hatları: pompa kapalı vanaya bastığında oluşan basınç ve olası darbe basınçları nedeniyle daha yüksek sınıf seçmek güvenlidir.
- Tarımsal sulama ana hatları: pompa basıncı ve arazi kot farkı hesaba katılmalıdır. Yokuş aşağı inen uzun hatlarda alt noktadaki basınç beklenenden yüksek olabilir.
- Cazibeli atık su ve drenaj: basınçsız çalıştığı için farklı (koruge ya da düşük basınç sınıfı) borular kullanılabilir.
Sıcaklık faktörünü unutmayın
PN değeri 20 °C su içindir. Akışkan ısındıkça borunun dayanabileceği basınç düşer. Soğutma suyu dönüşü ya da güneş altında açıkta giden hatlar gibi sıcaklığın yükseldiği yerlerde, üreticinin verdiği düşürme katsayıları kullanılmalıdır.
Teklif karşılaştırırken nelere bakmalı?
- Teklifte malzeme sınıfı (PE80/PE100) açıkça yazıyor mu?
- SDR ve PN değeri belirtilmiş mi, yoksa sadece "PE boru" mu yazılmış?
- Boruların hangi standarda göre üretildiği ve test raporu verilip verilmeyeceği belli mi? (bkz. PE100 Borularda Kalite Testleri)
- Birleştirme yöntemi ve ek parçalar teklife dahil mi?
"Ucuz" görünen tekliflerin bir kısmı daha yüksek SDR'li (yani daha ince) boru içerir. Kâğıt üzerinde aynı çap görünür, ama sahada aynı işi görmez.
Ücretsiz keşif için bize ulaşın
PE100, SDR ve PN; bir HDPE borunun ne kadar basınca dayanacağını, ne kadar su taşıyacağını ve ne kadar ömür vereceğini belirleyen üç temel bilgi. Hattınızın basıncını, sıcaklığını ve güzergâhını birlikte değerlendirip doğru sınıfı seçiyor, HDPE altyapı boru döşeme işini kendi ekibimizle yapıyoruz. PE boru ve kaplin ek parçalarını ürünler sayfamızda inceleyebilirsiniz.